Қазақстан жаңалықтары
2026 жылғы 11 ақпанда Астанада Еуразиялық интеграция институтының (ЕИИ) «Ашық саясат» сараптамалық клубы алаңында «Конституция-2026: Қазақстанның саяси жаңғыруының жаңа кезеңі» тақырыбында пікірталас өтті. Кездесу барысында жаңа Конституция жобасының негізгі ережелері - мемлекеттік басқару, бір палаталы парламенттің қызметі, партиялық даму және саяси жаңғыртудың басқа бағыттары талқыланды, деп хабарлайды SKO24.kz.
Еуразиялық интеграция институтының Ғылыми-теориялық талдау және әдіснамалық қамтамасыз ету департаментінің басшысы Арман Ешмұратов Конституция жобасының қоғамда белсенді талқыланып жатқанын атап өтті.
«Жаңа Конституция жобасы түрлі диалог алаңдарында, әлеуметтік желілерде, БАҚ-та және сарапшылар қауымдастығында кеңінен талқылануда. Ұсыныстар әзірлеу үшін арнайы Жұмыс тобы және Конституциялық комиссия құрылды. EGov және eOtinish платформалары арқылы екі мыңнан астам өтініш келіп түсті. 30 қаңтарда жаңа Конституция жобасы жарияланды. Талқылау нәтижесінде түзетулер енгізіліп, жоба Мемлекет басшысына ұсынылды. Референдум күні 15 наурызға белгіленді», - деп нақтылады ол.
А. Ешмұратовтың айтуынша, жаңа Конституция елді саяси жаңғыруға бағыттайды және Мемлекет басшысының алдыңғы реформаларының жалғасы болып табылады. Ұсынылған өзгерістер мемлекеттік институттарды нығайтуға, басқару сапасын арттыруға және жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Қазақстандық қоғамдық даму институтының «MediaLab» орталығының басшысы Жақсыбек Жиенәлиев пропорционалды жүйеге көшу партиялық өрісті дамытуға мүмкіндік беретінін атап өтті.
«Бір палаталы парламентті пропорционалды негізде құру саяси партиялардың сайлаушылар алдындағы жауапкершілігін арттырады. Болашақта партиялар ішінде кадрлық өзгерістер болуы мүмкін, жаңа бастамалар пайда болу ықтималдығы жоғары», - деді ол.
.jpeg)
Делиберативті демократияны дамытуда Қазақстан Халық кеңесі маңызды рөл атқаратыны айтылды. Қолданбалы этносаяси зерттеулер институтының директоры Луиза Узарова азаматтық қоғамның шешім қабылдау процесіне қатысуын күшейтуді атап өтті.
«Халық кеңесі қоғамдық ұйымдар, этномәдени бірлестіктер және мәслихат депутаттарының мүдделерін ұсынады. Бұл орган заң шығару бастамасын жүзеге асырады және азаматтық қоғамның шешім қабылдауға қатысуын арттырады», - деді сарапшы.
Парламентаризм институтының бас маманы Нұржан Сәуленнің пікірінше, Халық кеңесі қоғамдық-саяси мәселелер бойынша пікір айтуға арналған жаңа алаң болып табылады.
«Халық кеңесінің арқасында заң шығару процесі жеделдетілуі мүмкін. Азаматтық қоғамның ұсыныстарын ескере отырып, осы органның регламенті мен жұмыс тетігін нақтылау қажет. Жаңа Конституция мақұлданса, институтты реттейтін жеке заң қабылдау маңызды», - деді ол.
Сарапшылар сондай-ақ ғылым мен инновацияны Конституцияда белгілеудің маңыздылығын атап өтті. Қолданбалы этносаяси зерттеулер институты директорының орынбасары Дінмұхаммед Ғали бұл қадамның адами капиталды нығайтуға және экономиканы технологиялық жаңартуға мүмкіндік беретініне сенімді.
«Конституция жобасының кіріспесінде білім, ғылым және инновацияға басымдық беру елдің интеллектуалды дамудың векторын таңдайтынын көрсетеді. Бұл экономика мен адами капиталды нығайтуға ұзақ мерзімді бағдар береді», - деп атап өтті сарапшы.
Сараптамалық клуб отырысының қорытындысы бойынша практикалық ұсынымдар әзірленіп, мүдделі мемлекеттік органдарға жолданатын болады.
