Қазақстанның алғашқы әйел-гобеленшісі Бәтима Зәуірбекова: 200-ден астам туынды

Бәтима Зәуірбекова — Қазақстандағы гобелен өнерінің негізін қалаушылардың бірі. Ол ұлттық бейнелеу және сәндік-қолданбалы өнердің дамуына айтарлықтай үлес қосқан. Суретші Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі, Ш. Уәлиханов атындағы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, көптеген облыстық және халықаралық көрмелердің қатысушысы әрі жүлдегері, деп хабарлайды SKO24.kz.

Бәтима Зәуірбекованың есімі өнерді бағалайтын қауымға жақсы таныс. Ол Қазақстандағы гобелен мектебінің қалыптасуына бастау болып, елдегі осы техникада туындылар жасаған алғашқы әйел-суретші атанды. Оның шығармашылығы Қазақстанның заманауи өнерінің дамуына елеулі үлес қосты.

200-ден астам туындының авторы

Бәтима Зәуірбекованың шығармашылық мұрасында 200-ден астам туынды бар. Олардың қатарында гобелендер, кескіндеме және сәндік жұмыстар, портреттер мен натюрморттар бар. Қазақстан Республикасының Әбілхан Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қорында суретшінің 17 туындысы сақтаулы. Бұл жұмыстар еліміздің ұлттық көркем мұрасының бір бөлігіне айналып, музей коллекциясынан лайықты орын алған.

Бәтима Зәуірбекованың үздік туындылары Қазақстанның ірі музейлерінде ғана емес, шетелдерде де сақтаулы. Оның еңбектері Австралия, Германия, Франция, АҚШ, Италия, Канада, Түркия, Швейцария және Қазақстандағы жеке коллекцияларда бар.

Өмір бойы гобелен өнеріне адал болды

Бәтима Зәуірбекова 1946 жылғы 29 тамызда Жамбыл облысының Фурмановка ауылында дүниеге келген. 1964 жылы Алматы көркемсурет училищесіне түсіп, 1969 жылы дизайн бөлімін тәмамдады. Оқуын аяқтағаннан кейін суретші гобелен өнеріне ден қойып, өмірінің көптеген жылын сәндік-қолданбалы өнердің осы бағытына арнады.

Қазіргі сәндік-қолданбалы өнерге Батыс мәдениетінен енген гобелен техникасы сыртқы сипаты жағынан қазақтың дәстүрлі тегіс тоқылған бұйымдары — алаша, тақыр кілем, бау және басқұрға жақын. Бәтима Зәуірбекова өз шығармашылығында негізінен тік тоқыма станогында жасалатын және тоқылу тығыздығының жоғарылығымен ерекшеленетін дәстүрлі жазық гобелен техникасына жүгінді.

Ұлттық ою-өрнек пен тарих тоғысқан өнер

Бәтима Зәуірбекованың гобелендерінде қазақтың ою-өрнегі, тарихы, этнографиясы мен фольклоры терең көркемдік тұрғыдан қайта пайымдалады. Бұл элементтердің барлығы кескіндемелік сипатпен үйлесіп, тұтас көркем кеңістік қалыптастырады. Қазақ даласының өсімдіктері мен жануарлар әлеміне тән бояулар оның шығармаларында жіптен тоқылған картинаға айналғандай әсер қалдырады. Композицияның тұтастығы мен көркем бейненің барлық элементтерінің өзара байланысы стилизация арқылы жүзеге асады.

Қазақ ою-өрнегіне тән толқынды сызықтар мен динамикалық өсімдік тектес мотивтер суретші шығармаларының негізгі көркемдік құралдарының біріне айналды. Дәл осы ерекшелік Бәтима Зәуірбекованың гобелендеріне айқын ұлттық сипат береді. Үйлесімді түстер палитрасы, ырғақты нәзік сезінуі, композиция құрудағы сан алуан декоративтік-пластикалық тәсілдері және жинақталған көркем бейнелер жасай білу шеберлігі суретшінің өзіндік танымал стилін қалыптастырды.